Hoewel het woord ‘een gehandicapte’ kort en makkelijk lijkt, verkiest een overgroot deel van de mensen die met een handicap te make hebben ‘persoon met een handicap’ of ‘iemand met een handicap’.
Sommige mensen en groeperingen kiezen er voor om de term ‘persoon met een handicap’ te vervangen door termen zoals ‘persoon met een functioneringsprobleem’, ‘neurodivergent persoon’, ‘persoon met een beperking’. Het aantal mensen dat te maken heeft met handicap is groot. En het is zeer diverse groep, ook in hoe ze handicap definiëren. Ook mensen met een handicap hebben het recht heeft zelf te kiezen hoe ze willen worden genoemd.
Aangezien handicap geen persoonskenmerk is, zeggen we dus niet ‘iemand is gehandicapt’ maar wel ‘iemand heeft een handicap’ of ‘iemand heeft te maken met een handicap’. In het benoemen van de beperking zit meer variatie. Voor iemand die niet kan zien gebruikt men zowel ‘iemand die blind is’ als ‘iemand met een visuele beperking’.
Termen en begrippen liggen ook niet vast. Ze evolueren voortdurend en zijn altijd ingebed in een bepaalde historische en culturele context. Nog niet zo heel lang geleden was het gebruikelijk om te spreken van mindervaliden. Daarna kwam de term andersvaliden. En nu beschouwen we beide termen als ongepast.
Een aanvankelijk positieve term kan plots heel negatief worden ervaren, waardoor een nieuwe term zijn intrede doet. Of het omgekeerde: een term die vroeger als stigmatiserend werd ervaren en dus vermeden werd, kan later de eerste keuze zijn van een groep mensen. Zo kiezen veel volwassenen met autisme er nu voor om ‘autist’ genoemd te worden in plaats van ‘persoon met autisme’.
In ieder geval vermijden we stigmatiserende, meelijwekkende of onnodig negatieve termen. Dus niet ‘rolstoelpatiënt’ maar wel ‘rolstoelgebruiker’. En mensen lijden niet aan MS, autisme of Downsyndroom. Ze hebben MS, autisme of Downsyndroom.
Willen we op een correcte manier over mensen met een handicap spreken, dan zullen we constant de maatschappelijke context van begrippen en termen in verband met handicap moeten monitoren en waar nodig op zoek gaan naar nieuwe termen of labels die minder stigmatiseren en een minder negatieve bijklank hebben.
Reflecteren over de woordenschat in verband met handicap in functie van solidariteit en inclusie en die reflecties uitdragen naar een zo breed mogelijk publiek is een belangrijk onderdeel van de missie van de Inclusie-Ambassade.